Witam,
Temat zainteresował mnie ze względów osobistych (dziadek mojej żony to Jan Paradowski [Poradowski]).
Znalazłem w rosyjskim słowniku biograficznym Aleksandra Paradowskiego (rzeczywiście Rosjanie zruszczali polskie nazwisko Poradowski) generała-majora. Ciekawe kim był dla niego Feliks Paradowski? Na pewno kimś z rodziny, proszę zwrócić uwagę na karierę wojskową Aleksandra Paradowskiego. Wygląda jakby Feliks Paradowski brał pod opiekę do swego pułku młodego Aleksandra Paradowskiego (Mariupolski Pułk Huzarów i Liflandzki Pułk Dragonów).
Bardzo ciekawa jest historia małżeństwa Aleksandra Paradowskiego. Jego żona była naturalną córką Konstancji z Grabowskich Dernałowiczowej, nieślubnej córki króla Stanisława Augusta i Elżbiety Grabowskiej! Jej bratem był późniejszy generał armii Ks. Warszawskiego - Michał Grabowski, który poległ w 1812 pod Smoleńskiem!
Natomiast Aleksander Paradowski walczył przeciw Polakom w służbie cara:
Paradowski, Aleksander , generał-major. Urodził się w 1789, zmarł w 1844. Ze szlachty guberni wołyńskiej, odebrał edukację i wychowanie w domu. Wstąpił do służby wojskowej jako junkier w 1806 r. Przeniesiony z Ułańskiego Pułku Leib-Gwardii do Mariupolskiego Pułku Huzarów z awansem na korneta w 1811. W tym samym roku przeniesiony do Nowgorodskiego Pułku Kirasjerów z którym wziął udział w kampaniach 1812 i 1813 r. W 1813 przeniesiony do Liflandzkiego Pułku Dragonów, a później w 1818 do Wołyńskiego Pułku Ułanów. W roku 1822 awansowany na majora i przeniesiony do Litewskiego Pułku Ułanów. W tym samym roku przeniesiony do Grodnieńskiego Pułku Huzarów Leib-Gwardii. W 1832 już w stopniu pułkownika dowodził pułkiem żandarmerii. W 1835 awansowany do stopnia generała-majora komenderował 2-gą brygadą 1-szej dywizji ułanów, a w 1836 1-szą brygadą 3-ciej dywizji lekkiej kawalerii, którą dowodził do śmierci w 1844.
Karierę wojskową rozpoczął podczas wojny z Turcją w 1807. W kampanii 1812 wziął udział w bitwie pod Borodino. W trakcie bitwy, Paradowski został ranny szablą w głowę i lancą w bok. Nieprzytomny, został wzięty do niewoli. Podczas odwrotu, znajdował się w kolumnie jeńców. Oswobodzony przez oddziały rosyjskie w Mińsku, powrócił do służby. W kampanii 1813, przy generale-lejtnancie Łanskoj (ADC?) zajmował Księstwo Warszawskie i wziął udział w bitwach pod Lützen, Bautzen i innych. Podczas wojny polskiej w 1831 wziął udział, między innymi, w bitwach pod Grochowem, Ostrołęką i w szturmie Warszawy. Zmarł w 1844.
Dla większego kontrastu, Aleksander Paradowski miał syna, również Aleksandra, który jednakże zasłużył się w Powstaniu Styczniowym (biografia według "Polskiego Słownika Biograficznego" str. 631-632):
Poradowski (Paradowski) Aleksander, pseud. Ostroga (1836 – 1890), dowódca powstańczy 1863 r. Ojciec jego, też Aleksander (zm. 1844), był generałem w służbie rosyjskiej, matka była naturalną córką Konstancji z Grabowskich Dernałowiczowej, córki króla Stanisława Augusta i Elżbiety Grabowskiej.
Przed powstaniem Poradowski (Paradowski) służył w wojsku rosyjskim w randze porucznika dragonów. Po wybuchu powstania na Litwie został skierowany przez władze narodowe na dowódcę w powiecie oszmiańskim. Do Wilna przybył w pierwszej dekadzie kwietnia. Po śmierci 5.V.1863 pod Dubiczami Ludwika Narbutta, naczelnika wojskowego powiatu lidzkiego, Wydział Zarządzający Prowincjami Litwy mianował na to stanowisko Poradowskiego, wówczas w randze kapitana. Poradowskiemu udało się zorganizować niewielki oddział, złożony głównie z rozbitków spod Dubicz, który z dnia na dzień powiększał się przez dopływ ochotników. Nie mogąc wznowić działań w powiecie lidzkim Poradowski trzymał się przy granicy powiatu grodzieńskiego. Skąpy prowiant dla oddziału dostawał m.in. od okolicznych chłopów. W oddziale panowała dyscyplina i porządek.
Dnia 24 VI oddział Poradowskiego został napadnięty i rozproszony na błotach pod wsią Szumna przez silną kolumnę płka. Własowa. Poradowski schronił się w puszczy grodzieńskiej, gdzie zrekonstruował partię liczącą ponad 150 ludzi i ok. 20 VII połączył się w okolicach Szczuczyna grodzieńskiego z uszczuploną w porażkach (liczącą ok. 50 ludzi) partią Aleksandra Lenkiewicza (pseud. Landera), oddając się pod jego rozkazy. 25 t.m. oba oddziały osaczone w lasach jeziorańskich przez jednostkę gen. Płaksiwa musiały salwować się ucieczką, tracąc 7 zabitych. Poradowski miał zamiar wówczas wrócić do powiatu lidzkiego, lecz na rozkaz Rządu Narodowego udał się wraz z innymi oddziałami litewskimi w województwo augustowskie. Dnia 1 VIII oddziały Poradowskiego i Lenkiewicza, liczące po stratach 170 ludzi, przekroczyły Niemen pod Giejkunami. Nie chcąc narażać się na całkowite rozbicie, oddziały operowały oddzielnie; wiedziały wszakże o sobie i nawzajem się wspierały. Po kilkudniowym postoju w Serejach partie: Gleba (A. Hleba-Koszańskiego), Poradowskiego, Sendka i Aleksandra Stabrowskiego udały się w kierunku wsi Szose (pow. kalwaryjski) po odbiór broni z Prus, którego jednak we wskazanym miejscu nie znalazły. Napadnięte 5 VIII pod Bombikami (pow. kalwaryjski) poszły w rozsypkę. Wkrótce ponownie się zebrały, lecz 21 VIII zostały zaatakowane pod Mazuryszkami (pow. mariampolski). Partia Poradowskiego pozostająca w odwodzie powstrzymała na pół godziny zwycięskiego przeciwnika, co przyczyniło się do ocalenia reszty rozbitych powstańców.
Po tej bitwie Poradowski, któremu udało się jeszcze zebrać 190 ludzi i który w dalszym ciągu prowadził akcje wspólnie z oddziałem Gleba, został 14 IX mianowany majorem. Oddziały ich przedostały się do pow. augustowskiego, by wkrótce w liczbie 230 ludzi wrócić do pow. sejneńskiego. Dnia 19 IX oba oddziały stoczyły zwycięską potyczkę z kolumną rosyjską pod Ryngaliszkami. Stanowiły one obecnie w województwie najpoważniejszą partię (200 ludzi), która do końca operowała w lasach sejneńskich. W dniu 7 X oddziały stoczyły potyczkę w okolicach wsi Dzierże nad Niemnem, a następnie ścigane przez dużą jednostkę gen. ks. A. I. Boratyńskiego zostały 9 X osaczone i zaatakowane pod Sztawantami, gdzie doznały porażki. Wyczerpane, pozbawione żywności i amunicji, rozdzieliły się na 3 małe grupy, które zostały rozbite 10 X pod Borową Karczmą i Piotrowicami. Mimo strat 12 X oddziały Poradowskiego i Gleba połączyły się ponownie w sile 190 ludzi. Jednak nie mogły już w opanowanym i sterroryzowanym przez wroga województwie kontynuować walki i zostały rozpuszczone, a ich dowódcy z grupami powstańców przedostali się na teren Prus Wschodnich, chcąc przetrwać zimę w nadziei ożywienia walki na wiosnę 1864. Gdy na wznowienie powstania się nie zanosiło, Poradowski udał się do Drezna, skąd jeszcze w styczniu 1864 zgłaszał gotowość walki w południowych województwach Polski. Nie otrzymawszy wezwania przeniósł się do Francji. Tu działał w gronie wpływowego ziomkostwa powstańców litewskich. W latach 1865 – 1866 był z ramienia Delegacji Litewskiej jednym z opiekunów-kasjerów sum narodowych prowincji litewskich. Ponadto działał jako członek Komisji niosącej pomoc młodzieży kształcącej się wojskowo. Następnie przeniósł się do Brukseli. Tu ożenił się z Margueritte Gachet, Francuzką, zamieszkałą w Belgii, córką dyrektora Instytutu Paleograficznego, z którą wyjechał do Lwowa; w pobliskim mająteczku oboje gospodarowali parę lat, po czym wrócili do Brukseli. Poradowski został sekretarzem założonego przez Henryka Merzbacha Towarzystwa Niesienia Pomocy Uchodźcom (Société de Bienfaisance Polonaise) oraz korespondentem brukselskim pisma codziennego „Słowo”. Zmarł 7 II 1890 w Brukseli.
Żona Poradowskiego Margueritte Gachet była tłumaczką literatury polskiej (J.I. Kraszewski, W. Łoziński), autorką powieści obyczajowych z życia Galicji, wspomnień z Krakowa i ze Lwowa, korespondowała z Józefem Korzeniowskim (Conradem). W małżeństwie tym Poradowski dzieci nie miał.
Bardzo powikłane były polskie losy!
Może ktoś ma więcej informacji o koligacjach rodzinnych Paradowskich (Poradowskich)?
Pozdrawiam,
JWK
--------------------
Vive l'Empereur!
e-mail: kowalik-jan@wp.pl